Panel obywatelski na temat odporności demokracji - Portal Aktywności Obywatelskiej

Dlaczego potrzebny jest panel obywatelski na temat odporności demokracji?

Europejskie demokracje stoją w obliczu rosnącej presji, której źródła są wielorakie: od napięć geopolitycznych i szybkich zmian technologicznych po polaryzację społeczeństwa oraz malejące zaufanie i zaangażowanie publiczne. Wolne i uczciwe wybory oraz wolność wypowiedzi, mediów, dziennikarzy i społeczeństwa obywatelskiego są również coraz bardziej zagrożone.

Aby przeciwdziałać rosnącym zagrożeniom dla demokracji, w 2025 r. Komisja Europejska przedstawiła europejską tarczę demokracji obejmującą konkretne środki mające na celu ochronę demokracji w całej UE.

W ramach tych szerokich działań 150 losowo wybranych obywateli ze wszystkich 27 państw członkowskich UE weźmie udział w debacie, podczas której omówi następujące kluczowe kwestie:

W jaki sposób możemy wspólnie chronić demokrację i budować jej odporność?
W kontekście własnych doświadczeń uczestników debaty oraz informacji o europejskiej tarczy demokracji, co powinna zrobić UE, aby wszyscy obywatele mogli uczestniczyć w życiu demokratycznym i je kształtować?

Climate March in Brussels, 20/09/2019

Jak ma wyglądać panel obywatelski

Odporność demokracji to nie tylko przepisy, instytucje czy technologie. Chodzi również o codzienne życie ludzi: w jaki sposób wyszukują informacje i oceniają ich wartość, współpracują ze sobą, czują się wysłuchani przez instytucje UE, rządy krajowe i władze lokalne, oceniają wiarygodność debaty publicznej i mają realne możliwości kształtowania przyszłości demokracji i własnej przyszłości. Dlatego też Komisja Europejska chce bezpośrednio zasięgnąć opinii obywateli z całej Europy.

Podczas trzech sesji uczestnicy zastanowią się, co mogłoby pomóc obywatelom i społecznościom w uczestnictwie w życiu demokratycznym i wzmocnić odporność społeczną. Uczestnicy otrzymają informacje, wskazówki i wsparcie językowe potrzebne do zrozumienia problemów i pełnego udziału w dyskusjach.

Podczas debaty uczestnicy panelu opracują zestaw zaleceń, które zostaną przedłożone Komisji Europejskiej, aby wnieść bezpośredni wkład w prace Komisji na rzecz wzmocnienia demokracji, w oparciu o europejską tarczę demokracji.

Harmonogram

Obrady europejskiego panelu obywatelskiego ds. odporności demokracji odbędą się podczas trzech sesji weekendowych w okresie od września do listopada 2026 r.

18-20 września
I sesja – w Brukseli
- Zrozumienie kwestii odporności demokratycznej i jej znaczenia w życiu codziennym.
- Określenie głównych wyzwań, których powinna dotyczyć debata.
16-18 października
II sesja – w trybie online
- Kontynuacja dyskusji z I sesji oraz zbadanie, co może pomóc ludziom i społecznościom w uczestnictwie w życiu demokratycznym i wzmocnieniu odporności demokracji.
- Rozpoczęcie opracowywania zaleceń w oparciu o priorytety określone przez uczestników panelu.
20-22 listopada
Sesja końcowa – w Brukseli
- Wnioski z debaty i przekształcanie pomysłów w ostateczne zalecenia dla Komisji Europejskiej.
- Wyjaśnienie kolejnych kroków – w jaki sposób zalecenia zostaną wykorzystane w kształtowaniu polityki.

Czym jest odporność demokracji?

Demokracja to sprawowanie rządów przez ludzi i dla ludzi. Jej kondycja zależy od tego, czy obywatele są w stanie wziąć w tym procesie znaczący udział. Dzisiejsze demokracje stoją jednak w obliczu różnych napięć, które mogą sprawić, że ludzie będą czuli się mniej poinformowani, powiązani i wysłuchani.

W języku potocznym odporność demokracji oznacza zdolność demokracji – między innymi jej instytucji, społeczeństwa obywatelskiego, obywateli i społeczności – do reagowania na zagrożenia. Czy potrafią przygotować się na kryzysy i się z nich wydobyć, a jednocześnie ochronić wolne wybory, praworządność, prawa podstawowe i zdolność obywateli do uczestnictwa w życiu publicznym.

Odporność demokracji nie jest czymś, co rządy lub instytucje mogą budować samodzielnie. Zależy ona również od obywateli i społeczności. Europejski panel obywatelski daje obywatelom z całej UE możliwość wniesienia wkładu w te wspólne działania poprzez pomoc w kształtowaniu przyszłych europejskich działań na rzecz odporności demokratycznej.